اخبار > يا مَنْ‏ أَرْجُوهُ‏ لِكُلِ‏ خَيْرٍ وَ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شَرٍّ...



 

کد خبر:٣٩٩٠٢٠بازدید:495تاریخ درج:سه شنبه ٢١ فروردين ١٣٩٧

 يا مَنْ‏ أَرْجُوهُ‏ لِكُلِ‏ خَيْرٍ وَ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شَرٍّ...

شرح حدیث

 

 

گزارش صحیح یک سنت (در دعای ماه رجب)

ماه رجب است و نوای «یا من ارجوه لکل خیر» پس از هر نماز طنین انداز است. آن چه که این دعا را از دیگر ادعیه متمایز می‌نماید، شیوه قرائت آن است؛ که از میانه دعا، با دست چپ، محاسن را گرفته و انگشت سبابه دست راست را به چپ و راست می‌گردانیم.

اما آن چه که در این میان اهمیت دارد، دقت در شیوه صحیح قرائت این دعاست. جهت پی بردن به شیوه صحیح قرائت آن، همان‌گونه که امام علیه السلام انجام دادند، به بازخوانی گزارش آن در منابع روایی می‌پردازیم.

این دعا در دو منبع حدیثی، به دو گونه و توسط دو راوی گزارش شده است.

گزارش اول: رجال کشی،به نقل از محمد بن زید الشحام

قَالَ: رَآنِي أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع وَ أَنَا أُصَلِّي فَأَرْسَلَ إِلَيَّ وَ دَعَانِي‏ ... قَالَ فَقُلْتُ لَهُ عَلِّمْنِي دُعَاءً قَالَ اكْتُبْ‏ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ‏ يَا مَنْ‏ أَرْجُوهُ‏ لِكُلِ‏ خَيْرٍ وَ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ عَثْرَةٍ يَا مَنْ يُعْطِي الْكَثِيرَ بِالْقَلِيلِ وَ يَا مَنْ أَعْطَى مَنْ سَأَلَهُ تَحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً يَا مَنْ أَعْطَى مَنْ لَمْ يَسْأَلْهُ وَ لَمْ يَعْرِفْهُ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ أَهْلِ بَيْتِهِ وَ أَعْطِنِي بِمَسْأَلَتِكَ خَيْرَ الدُّنْيَا وَ جَمِيعَ خَيْرِ الْآخِرَةِ فَإِنَّهُ غَيْرُ مَنْقُوصٍ مَا أَعْطَيْتَ وَ زِدْنِي مِنْ سَعَةِ فَضْلِكَ يَا كَرِيمُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ فَقَالَ يَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ يَا ذَا النَّعْمَاءِ وَ الْجُودِ ارْحَمْ شَيْبَتِي مِنَ النَّارِ.

راوی سپس می‌افزاید:

ثُمَّ وَضَعَ يَدَيْهِ عَلَى لِحْيَتِهِ وَ لَمْ يَرْفَعْهُمَا إِلَّا وَ قَدِ امْتَلَأَ ظَهْرُ كَفَّيْهِ دُمُوعاً. [1]

همانگونه که در گزارش فوق مشاهده شد، غیر از تغییر در برخی الفاظ و عبارات دعا نسبت به آن‌چه که امروزه مشهور است، به تکان دادن انگشت دست اشاره نشده است. همچنین خواندن این دعا به ماه رجب اختصاص پیدا نکرده است.

گزارش دوم: اقبال الاعمال، به نقل از محمدٍ السجاد

قال: قلت لأبي عبد اللّه عليه السلام: جعلت فداك هذا رجب علّمني فيه دعاء ينفعني اللّه به، قال: فقال لي أبو عبد اللّه عليه السلام: اكتب بسم اللّه الرّحمن الرّحيم، و قل في كلّ يوم من رجب صباحاً و مساء و في أعقاب صلواتك في يومك و ليلتك: يا مَنْ‏ أَرْجُوهُ‏ لِكُلِ‏ خَيْرٍ، وَ آمَنُ سَخَطَهُ عِنْدَ كُلِّ شَرٍّ، يا مَنْ يُعْطِي الْكَثِيرَ بِالْقَلِيلِ، يا مَنْ يُعْطِي مَنْ سَأَلَهُ، يا مَنْ يُعْطِي مَنْ لَمْ يَسْأَلْهُ وَ مَنْ لَمْ يَعْرِفْهُ تَحَنُّناً مِنْهُ وَ رَحْمَةً، أَعْطِنِي بِمَسْأَلَتِي إِيَّاكَ جَمِيعَ‏ خَيْرِ الدُّنْيا وَ جَمِيعَ خَيْرِ الاخِرَةِ، وَ اصْرِفْ عَنِّي بِمَسْأَلَتِي إِيَّاكَ جَمِيعَ شَرِّ الدُّنْيا وَ شَرِّ الاخِرَةِ، فَإِنَّهُ غَيْرُ مَنْقُوصٍ ما أَعْطَيْتَ، وَ زِدْنِي مِنْ فَضْلِكَ يا كَرِيمُ.

قال: ثمّ مدّ أبو عبد اللّه عليه السلام يده اليسرى فقبض على لحيته و دعا بهذا الدّعاء و هو يلوذ بسبّابته اليمنى، ثمّ قال بعد ذلك:

يا ذَا الْجَلالِ وَ الإِكْرامِ يا ذَا النَّعْماءِ وَ الْجُودِ، يا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ، حَرِّمْ شَيْبَتِي عَلَى النّارِ.

سیدبن طاووس سپس چنین می‌نویسد:

و في حديث آخر: ثمّ وضع يده على لحيته و لم يرفعها إِلّا و قد امتلأ ظهر كفّه دموعاً.[2]

در گزارش فوق که مطابق با نقل مشهور این دعاست، به شیوه قرائت آن توسط امام اشاره شده است. نکته‌ای که در این بین، حائز اهمیت است، عدم توجه عموم نسبت به دو عبارت «دعا بهذا الدعاء» و «ثم قال بعد ذلک» می‌باشد. به بیان دیگر، وقتی که راوی از امام صادق علیه السلام درخواست دعای ماه رجب را می‌نماید، امام به وی امر می‌کند که این دعا را بنویس. وقتی به آخرین عبارت فقره اول دعا، یعنی «و زدنی من فضلک یا کریم» می‌رسد، امام علیه السلام، محاسن مبارکشان را گرفته، ضمن تکان دادن انگشت سبابه دست راست خود، شروع به قرائت این دعا از ابتدا می‌نمایند و پس از قرائت فقره اول، به قرائت ادامه آن (یا ذا الجلال...) می‌پردازند.[3]

با توجه به این مطلب، آن‌چه که در هنگام قرائت دعای ماه رجب، سنت است، این است که حالت گرفتن محاسن و تکان انگشت سبابه، در تمام دعا باید انجام شود؛ و نه فقط فقره پایانی آن.

جالب آن است که مرحوم شیخ عباس قمی در مفاتیح، وقتی به ترجمه گزارش راوی می‌پردازد، به این مهم اهتمام نموده، ولی به دلیل ترجمه تحت‌اللفظی، این مهم از دید خواننده، مغفول مانده است.[4]



[1]. رجال الكشي - إختيار معرفة الرجال، النص، ص: 369

[2]. الإقبال بالأعمال الحسنة (ط - الحديثة)، ج‏3، ص: 211

[3]. علامه مجلسی در زاد المعاد ص: 17 ، پس از نقل دعای ماه رجب، آن هم به نقل از «محمد بن ذَکوان»، با عبارت دیگری، اشاره به شیوه قرائت می‌نماید و می‌نویسد: «ثُمَّ قَبَضَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَلَى لِحْيَتِهِ الْكَرِيمَةِ بِيَدِهِ الْيُسْرَى وَ كَانَ يُحَرِّكُ سَبَّابَةَ يَدِهِ الْيُمْنَى يَمِيناً وَ شِمَالًا وَ يَقْرَأُ هَذَا الدُّعَاءَ: «يَا ذَا الْجَلَالِ وَ الْإِكْرَامِ‏ يَا ذَا النَّعْمَاءِ وَ الْجُودِ يَا ذَا الْمَنِّ وَ الطَّوْلِ حَرِّمْ شَيْبَتِي عَلَى النَّارِ» وَ لَمْ يَكُفَّ حَتَّى ابْتَلَّتْ مِنْ دُمُوعِهِ‏»

[4]. اوى گفت پس گرفت حضرت محاسن شریف خود را در پنجه چپ خود و خواند این دعا را به حال التجا و تضرع به حرکت دادن انگشت سبابه دست راست پس گفت بعد از این: «یَا ذَا الْجَلالِ......

 

نویسنده : جمال الدین حیدری فطرت

 

نظرات بینندگان
این خبر فاقد نظر می باشد
نظر شما
نام :
ایمیل : 
*نظرات :
متن تصویر:
 

خروج